Làng nghề Sơn Đồng với hơn 800 năm hình thành và phát triển. Đến nay, làng nghề Sơn Đồng đã trở thành cái nôi và kế thừa được những tinh hoa cao quý trong lĩnh vực sản xuất đồ thờ thủ công mỹ nghệ.

“Thiên đường Sơn Đồng” sở hữu vị trí thuận lợi

Làng nghề Sơn Đồng thuộc huyện Hoài Đức, Hà Nội. Nằm cách trung tâm Hà Nội khoảng 20km. Từ trung tâm thủ đô, đi ngược về hướng Tây theo đường Nguyễn Thái Học – Kim Mã – Cầu Giấy – Hồ Tùng Mậu, dọc theo Quốc lộ 32, rồi từ ngã tư thị trấn Trạm Trôi đi vào khoảng gần 2km là du khách đã đặt chân tới làng nghề mỹ nghệ Sơn Đồng.

Làng nghề gia truyền, hơn 1000 thợ lành nghề và nghệ nhân bàn tay vàng

Nơi đây được ví như là “thiên đường” về đồ thờ cúng hay đồ chạm khắc thủ công mỹ nghệ. Làng nghề Sơn Đồng với hơn 300 hộ dân thì trong đó có tới hơn 80% số hộ làm và sinh sống bằng nghề này. Trong đó có hơn 4.000 thợ lành nghề và nhiều nghệ nhân giỏi. Người làng Sơn Đồng rất tài nghệ trong nghề sơn, tạc, tạo ra được những bức tượng như tượng Đức Thánh Trần, Văn Thù Bồ Tát, Tam Thế Phật, Phật bà nghìn tay nghìn mắt, Phật Thích Ca, Phật A di đà, tượng ông Thiện, ông Ác, tượng La Hán, Kiệu bát cống, ô sa, cửa võng,….cùng vô số loại đồ thờ thủ công mỹ nghệ nổi tiếng trong cả nước.

Nghề chế tác gỗ ở đây xuất hiện vào khoảng năm 976 (theo Ngọc phả Thần tích đền Thượng, xã Sơn Đồng, thờ cụ Tổ nghề Đào Trực). Ngành nghề này đang đem lại nguồn lợi cho địa phương, đồng thời giải quyết việc làm cho hàng nghìn lao động.

Không những thế, các vật thể kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội đều có ghi dấu ấn của những đôi bàn tay khéo léo, tài hoa của những nghệ nhân Sơn Đồng tham gia, như di tích lịch sử Văn miếu Quốc Tử Giám, cầu Thê Húc, Khuê Văn Các, chùa Một Cột, đền Ngọc Sơn…

Mảnh đất danh gia vọng tộc, địa linh nhân kiệt

Vào thời bao cấp và kháng chiến chống Mỹ, làng nghề mỹ nghệ Sơn Đồng đã từng bị mai một. Nhưng vào năm 1983 đã được các nghệ nhân Nguyễn Đức Cường và Nguyễn Chí Dậu khôi phục. Và sau đó đào tạo ra những lớp kế thừa mới, nay đều đã trở thành những nghệ nhân và thợ lành nghề giỏi trong nghề. Để bảo tồn và phát huy nghề truyền thống, làng nghề vẫn theo phong tục cha truyền con nối.

Với sự tài tình và khéo léo của những nghệ nhân làng nghề Sơn Đồng, những sản phẩm được tạo ra vô cùng tinh xảo và đẹp mắt. Có thể nói các sản phẩm pho tượng đã trở nên có hồn và sống động vô cùng qua sự tài hoa của các nghệ nhân. Không những thế, tài năng của những nghệ nhân và người thợ lành nghề nơi đây, còn được thể hiện qua việc du khách hay khách hàng muốn làm bất cứ pho tượng thờ nào, thì những người thợ nơi đây đều làm được ngay mà không cần mẫu có sẵn. Hiện nay, sản phẩm của Làng nghề mỹ nghệ Sơn Đồng chiếm khoảng trên 50% trên toàn thị trường toàn quốc về tượng, đồ thờ cúng sơn son thếp vàng, thếp bạc phủ màu hoàng kim, phục vụ mảng đời sống văn hoá tâm linh, tín ngưỡng của người dân. Không những thế, các sản phẩm của làng nghề còn được rất nhiều khách hàng quốc tế đặt hàng và được xuất khẩu ra nước ngoài rất nhiều.

Thương hiệu “làng nghề Sơn Đồng”

Sau gần một thiên niên kỷ hình thành và phát triển, giờ đây làng nghề Sơn Đông đã vang danh khắp miền tổ quốc và trên cả nhiều quốc gia trên thế giới. Những sản phẩm được tạo ra vô cùng sắc sảo và sinh động. Có thể nói gần như trong các chùa chiền, nhà thờ, nhà cúng lớn nhỏ đều có những pho tượng hay đồ thờ cúng, trạm trổ, sơn son thếp bạc do nghệ nhân làng nghề Sơn Đồng tạo ra. Kế thừa những truyền thống cha ông để lại, sóng các lớp thợ trẻ cũng không ngừng mày mò, sáng tạo, đổi mới sao cho phù hợp với nhu cầu của khách hàng. Những lớp thợ trẻ ngày nay không những kế thừa những nét tài hoa về tay nghề, mà còn rất năng động trong sự biến đổi của thị trường. Giúp cho thương hiệu “làng nghệ Mỹ nghệ Sơn Đồng” ngày càng phát triển mạnh mẽ và rộng lớn.

Làng nghề Sơn Đồng giờ đây không chỉ đơn thuần là một làng nghề nữa mà nơi đây đã trở thành một biểu tượng, nét đẹp về văn hóa của đất nước. Trở thành nơi tham quan du lịch hấp dẫn cho du khách cả trong và ngoài nước.

Về quy trình chế tác

Ngoài một quy trình chung cha ông truyền lại, thì mỗi nghệ nhân lại có những bí truyền hay thủ pháp mang phong cách riêng của mình. Khâu đầu tiên nhưng rất quan trọng đó là khâu chọn gỗ. Và gỗ mít chính là nguyên liệu tốt nhất để đục tượng. Nhờ những đặc tính mềm, dẻo, thớ dặm, bền, ít nứt, dễ gọt. Gỗ mít được lựa chọn mua về từ các tỉnh như Thanh Hóa, Nghệ An, Thái Nguyên, Phú Thọ,… Sau đó những khúc gỗ sẽ được loại bỏ hết phần giác và giữ lại phần lõi để tạc. Tiếp đến gỗ sẽ được cắt theo khối hình tượng. Phần được tạc đầu tiên chình là đầu và mặt tượng. Những khối mũi ( nếu có), trán, mũi, môi, tai,…sẽ được đục tiếp theo. Sau đó người thợ sẽ phác thảo lấy hình dáng chung từ đầu đến cuối. Rồi tiếp đó người thợ sẽ đi đục vào từng bộ phần chi tiết nhỏ, đây là khâu quan trọng nhất đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo và tập trung của người thợ. Sau khi các bộ phận chi tiết được đục hoàn chỉnh là đến khâu gọt, rồi lại và đánh nhẵn.

Tiếp đến một khâu rất quan trọng đó là sơn tượng. Kỹ thuật sơn tượng cũng rất là kỳ công và tỉ mỉ như nghệ thuật sơn mài. Đầu tiên, người thợ sơn sẽ trộn đất phù sa rồi bó bằng sơn sống và sơn thí để hòm tượng. Sau mỗi công đoạn, tượng lại được mài bằng đá và nước. Người thợ vẽ sơn lên sau đó lại mày đi. Việc này cứ được thực hiện cho đến khi bề mặt tượng được phẳng, nhẵn và mọng. Sau đó thì dùng một lớp sơn cầm thếp để sơn phủ lên. Tiếp theo là đợi chờ sơn cầm thép sê tới khi nào mà sờ tay thấy còn hơi dính thì người thợ sẽ dán bạc hoặc dán vàng quỳ tùy theo yêu cầu của khách.

Ngày 10/6/2002, Chủ tịch UBND xã Sơn Đồng ra Quyết định số 20/QĐ-UB thành lập Hiệp hội Làng nghề Mỹ nghệ Sơn Đồng. Cùng với đó, để bảo vệ và xây dựng thương hiệu làng nghề Sơn Đồng ngày càng phát triển bền vững, năm 2013, làng nghề mỹ nghệ xã Sơn Đồng đã triển khai thủ tục Đăng ký nhãn hiệu tập thể nghề điêu khắc, tạc tượng và đồ thờ sơn son thếp vàng, bạc Sơn Đồng. Tháng 9/2015, Cục Sở hữu trí tuệ – Bộ Khoa học Công nghệ đã ra quyết định cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn cho Hội làng nghề mỹ nghệ xã Sơn Đồng quản lý và sử dụng Nhãn hiệu 20 nhóm sản phẩm làm từ gỗ sơn son thếp vàng, thếp bạc.

Sơn Đồng giàu có lâu đời, gia sản đến từ nghề truyền thống

Nghìn năm tạc tượng Sơn Đồng

Xã Sơn Đồng, nhìn vẻ ngoài không lấy gì làm giàu, không nhiều nhà cao tầng, không nhiều xe hơi, cứ bình bình như một làng quê thường. Nhưng một người bạn tôi ở xã này tiết lộ làng có rất nhiều đại gia, mà toàn đại gia cỡ bự. Họ giàu có từ xưa nhờ nghề tạc tượng.

Có lẽ, cái chân chất của nghề mộc đã ngấm sâu lắm vào con người Sơn Đồng, nên họ không muốn khoa trương những giàu sang kia. Sự giàu có của họ như ẩn hết vào trong cả vậy.

Giữa trưa, cả Sơn Đồng như không nghỉ. Từ đường cái quan đến ngóc ngách thôn ổ vẫn đều đều tiếng đục tiếng bào. Hương gỗ mít lan xa át đi cả mùi nắng hạ. Những người thợ gò mình trên khúc gỗ, ngắm nghía mãi lấy hình dáng dọc ngang rồi nhẹ nhàng đục bỏ từng thớ. Cứ vậy, tay thoăn thoắt đưa lên đập xuống mà khúc gỗ đã thành hình tượng nhân.

Ở chốn này có câu “ra đường gặp nghệ nhân”, ý nói nghệ nhân rất nhiều, có khi nhiều hơn người thường. Bởi vì, ở danh sách của hội làng nghề đã có tới hơn nghìn người tài giỏi, ấy là chưa tính đến bậc cao niên đã ẩn lui về với vườn tược hoặc những nghệ nhân nay đã chân yếu tay run.

Người trải qua hai lần làm chủ tịch của hội làng nghề là ông Nguyễn Viết Thạnh. Ông Thạnh cũng là một tay thợ lão luyện. Đừng kể đến những kỹ thuật cơ bản, mà những tinh hoa nghề ông cũng chẳng lạ gì. Cho nên, ở một phường kỹ nghệ thì đấy là tiêu chí đầu tiên để bầu chọn hội trưởng.

Họ Nguyễn nổi tiếng với 600 năm lịch sử

Dòng họ Nguyễn tại đây nổi tiếng với 600 năm lịch sử 3k đinh. Tư gia gìn giữ ngàn năm, báu vật quốc gia:

– Hiệu trưởng quốc học huế, thượng thư bộ hình, thượng thư lưỡng quốc Nguyễn Viết Thứ, quan thanh liêm đức độ, Danh nhân văn hóa: danh gia vọng tộc, quan tứ trụ triều đình, thầy dạy vua, địa linh nhân kiệt, cảm nhận được sự dẫn dắt của các đấng trên cao truyền trao cho hậu duệ nối tiếp trường tồn, con cháu muôn đời ghi nhớ, tự hào phát huy công đức, tiếng thơm tổ tiên.

– Con cháu nối dõi đều là bậc hiền tài, có tâm có đức, câu cú đâu vào đấy, văn phạm nội dung chặt chẽ.

– Làng nghề khang trang: thể hiện đời sống cao, bảo tồn rất nhiều gia sản vô giá vinh danh cho văn hóa Việt.

– Giữ gìn đc nghề truyền thống, nghệ nhân gia truyền, duy trì nghề cao quý, luôn có đc thế hệ tiếp theo đầy tiềm năng với bàn tay vàng, giữ gìn vốn quý, nghề nghiệp tổ tiên muôn đời

– Mỗi pho tượng là 1 công trình kiệt tác kiến trúc nghệ thuật: trải qua 4 công đoạn kim (tạc, sơn đồng), mộc gỗ, Thủy (mài nước), Hỏa (khò sơ), kiệt tác của những bàn tay vàng với nội tâm trong sáng.

– Người dân giàu có nhưng thật thà chất phác, trưởng gia tộc lớn mà hiền lành, điềm đạm, chất phác, phúc hậu,

– Người dân có trí tuệ, có tâm tâm và sức lực dẻo dai đã tạo nên những bàn tay vàng chân chính, luôn đc tôn vinh vĩnh cửu

– Sơn đồng giờ toàn đại gia, k phải giàu do bán đất, mà giàu vì làng nghề, trước kia có rất nhiều người làm quan đức độ tài năng và giờ vẫn vậy

Sản phẩm có tiếng nổi danh khắp cõi

Những sản phẩm của làng không chỉ có mặt tại các chùa, đền, miếu và tư gia lớn, nhỏ trên khắp các tỉnh, thành trong cả nước, mà còn được xuất đi thị trường nước ngoài như nước Úc và Canada.

Theo các nghệ nhân, sản phẩm trong làng hiện nay được làm  theo đơn đặt hàng của khách chứ không làm hàng trưng bày chờ khách đến mua như trước. Khách từ khắp nơi đặt hàng quanh năm, nhưng nhiều nhất là vào khoảng thời gian từ tháng 8 đến tháng 12. Trải qua nhiều năm, khi đã làm lên được thương hiệu cho mình, khách từ khắp nơi đổ về tìm đặt mua vì tin tưởng.

Nức tiếng với nghề điêu khắc tượng Phật và chế tác đồ thờ, làng nghề Sơn Đồng chính là biểu tượng tinh hoa mỹ nghệ truyền thống, góp phần gìn giữ, phát huy nét đẹp văn hóa tâm linh mang hồn cốt Việt.

Khát vọng đổi thay cháy bỏng của người dân Sơn Đồng

Với khát vọng đổi thay cháy bỏng, người dân Sơn Đồng không chỉ mong muốn viết tiếp nét đẹp tinh hoa làng nghề 1000 năm tuổi, mà luôn trăn trở với việc giữ gìn nét văn hóa, bản sắc làng nghề, phát triển cầu nối giao thương, phát triển thương mại, nâng tầm quốc tế, giới thiệu tinh hoa, sản phẩm làng nghề đến với đông đảo khách hàng.

Thấu hiểu được nguyện vọng lớn lao đó, dự án Sơn Đồng Center được đầu tư xây dựng với mong muốn gìn giữ tinh hoa xứ Đoài, kết hợp phát triển du lịch làng nghề, với kỳ vọng biến nơi đây trở thành tâm điểm giao thương, đồng thời bảo tồn nét đẹp truyền thống chất chứa trong từng dáng tượng, nét son.

Bên cạnh đó, nhu cầu mở rộng sản xuất kinh doanh sản phẩm làng nghề cũng trở nên bức thiết khi hiện tại làng nghề Sơn Đồng đã hết diện tích mở rộng, người dân phải tận dụng không gian sinh hoạt của gia đình làm khu sản xuất dẫn đến nhiều bất cập: Ô nhiễm tiếng ồn, ô nhiễm không khí, nước…

Sơn Đồng Center ra đời sẽ giải bài toán về bảo tồn và phát triển tinh hoa làng nghề, biến nơi đây thành tâm điểm giao thương sôi động bậc nhất khu vực. Với dự án này, người dân Sơn Đồng vừa có thể sinh sống tại mảnh đất quê hương, giữ gìn nét tinh hoa của đất cổ trăm nghề, vừa có thêm không gian trưng bày triển lãm sản phẩm làng nghề, tách biệt khu sản xuất, bán hàng với không gian sinh hoạt, đảm bảo chất lượng sống xanh, sạch, đẳng cấp cho cư dân.

Với số lượng giới hạn chỉ 150 lô tại vị trí trung tâm đắt giá ngay mặt đường tỉnh lộ 422, cách BigC Thăng Long chỉ 15 phút di chuyển, Sơn Đồng Center là dự án khu đô thị kiểu mẫu hiện đại, đồng bộ đầu tiên và duy nhất đến hiện tại nằm tại Trung tâm Quận Hoài Đức. Đây cũng là dự án duy nhất ở thời điểm hiện tại trong khu vực có sổ đỏ và pháp lý minh bạch.

Sở hữu thiết kế hiện đại với mặt tiền rộng 5,5m – 6,25m – 7,5m so với nhà dân đa phần chỉ từ 4-5m, Sơn Đồng Center chính là lựa chọn lý tưởng cho việc kết hợp vừa làm nơi an cư cho cả gia đình và cơ sở kinh doanh, trưng bày triển lãm sản phẩm làng nghề. Đặc biệt, với vị trí trung tâm đắc địa, vào nằm trong khu vực quy hoạch phát triển năng động, Sơn Đồng Center mang tới cơ hội đầu tư sinh lời hấp dẫn cho nhà đầu tư thức thời.

Lấy cảm hứng từ những thương xá sầm uất nằm tại những đại lộ giao thương bậc nhất. Sơn Đồng Center chính là nơi hội tụ tinh hoa truyền thống và sự phồn vinh của kinh tế. Dự án xuất hiện sẽ trở thành tâm điểm giao thương làng nghề, bảo tồn toàn vẹn giá trị sản phẩm và nâng tầm trong không gian triển lãm sang trọng đẳng cấp tại Sơn Đồng Center.

Dự án sau khi hoàn thiện sẽ trở thành biểu tượng cho nét đẹp văn hóa truyền thống, tinh hoa mỹ nghệ của Sơn Đồng, trở thành trung tâm triển lãm văn hóa làng nghề, nơi tham quan du lịch hấp dẫn cho du khách cả trong và ngoài nước.

—Sưu tầm—

Tham khảo thêm về làng nghề Sơn Đồng – Hoài Đức ngay tại video sau đây:

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.